De verbeelding van ‘Afrika’

Afrika straatarm? Of vol hoop? Beeldvorming over ‘Afrika’ is altijd beladen.


Gaat een film over de honger, ellende en armoede in Afrika dan loop ik weg met het idee; dat weten we nou wel, waarom toch altijd alleen de slechte kant van Afrika laten zien? Andersom geldt eigenlijk dezelfde reactie. Een campagne met lachende en zingende Afrikaanse bejaarden onder een mooie mangoboom, daar wordt ik ook chagrijnig van; alsof het allemaal peace & happiness is daar!

Wat mij wellicht ergert is het gebrek aan nuance bij de verbeelding van een continent met 1 miljard mensen en 53 landen. Stel je voor dat in Japan reclamespotjes draaien met daarin de Roma in erbarmelijke omstandigheden. Dunne, vieze kindjes met hongerige ogen kijken de camera in. Dan volgt de tekst; ‘Europa heeft U hulp hard nodig..’

Westen / Rijk / Afrika / Arm..
Bij de foto’s van een campagne van Cordaid wist ik even niet wat ik moest denken. Ze raakten me. De beelden laten ‘arme Afrikanen’ zien die poseren met luxe ‘Westerse’ consumentenproducten zoals een handtas, zonnebril en aftershave. De advertentie vergelijkt de prijs van de luxe producten in de ‘ontwikkelde’ wereld met de prijs van basale benodigdheden zoals water en voedsel in de ‘minder ontwikkelde’ wereld.

High-fashion armoede
Het is bevreemdend om de oude, traditioneel geklede Afrikanen als fotomodellen in poses te zien die normaal worden aangenomen door bevallige jonge popjes in modeblaadjes. Ook de belichting en stijl van de foto’s lijkt op een high-fashion shoot. Dit in scherp contrast met de setting van de foto’s die de armoede moet verbeelden; vale kleuren en het dorre droge landschap. De mensen op de foto worden hulpeloos en afhankelijk afgebeeld, passief, wachtend om een gunst. Blijkbaar hebben ze zelf geen geld om water of voedsel te kopen. En toch durven ‘wij’ een handtas of biertje aan te schaffen. Shame on ‘us’!

Beeldvorming
De campagne speelt op een controversiële manier met stereotypes en beeldvorming (het arme, traditionele Afrika tegenover het luxe, kapitalistische Westen) en door deze met elkaar te mixen wordt een shockmoment gecreëerd. Waardoor de door schuldgevoelens overmande Westerse consument via een sms’je een donatie doet. De campagne won een Zilveren Leeuw in Cannes en was zeer succesvol.

De afgelopen tijd lijkt het alsof het beeld van Afrika in het Westen aan het veranderen is. Minder hongerige kindjes, meer geëmancipeerde en bewuste Afrikanen op foto’s en in campagnes. Waar Afrika in de jaren ’80 en ’90 een continent was dat ons via billboards en campagnes vanuit oorlogsgebieden hongerend in de ogen keek, zien we nu een hoopvoller Afrika dat ons opgewekt uitnodigd te investeren in een fraaie toekomst.

‘Afrika’
Jammer alleen dat het niet de Afrikanen zelf, maar de Westerse ontwikkelingsorganisaties zijn die voor een groot deel het imago van het continent bepalen. Hopelijk komt daar door citizen journalism, de opkomst van het internet en emancipatie van het continent snel verandering in. Ik wacht met smart op het moment dat ik ‘Afrika’ zonder aanhalingstekens kan schrijven.

About these ads
Dit bericht werd geplaatst in Actueel en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s